Woda, herbatki, soczki - co i dlaczego będzie najlepsze dla mojego malucha?

Płód ma jej ok. 95%, niemowlęta 70 - 75%, a dorosły człowiek 60 - 65%. Woda jest niezbędna do utrzymania właściwej temperatury ciała, odpowiedniego ciśnienia krwi i napięcia tkanek. W organizmie trwa ciągła wymiana płynów. Z ich pomocą tlen i substancje odżywcze trafiają do komórek, a produkty przemiany materii są usuwane z organizmu, dlatego tak istotne jest to, co pijemy my i nasze dzieci.

 

O ilości wypijanej wody w pierwszej kolejności powinno decydować pragnienie, jednak nie zawsze jest ono silnie odczuwane. Im większy wysiłek fizyczny, wyższa temperatura otoczenia, tym więcej płynów powinniśmy dostarczać organizmowi. Także, podczas gorączki, wymiotów czy biegunki, utrata płynów jest większa, co tym samym powoduje wzrost zapotrzebowania na nie.

 

Około 70% zapotrzebowania na płyny realizuje spożywanie mleka, wody, soków, herbaty oraz kawy. Dotyczy to oczywiście ludzi dorosłych i dzieci nieco starszych niż niemowlęta, które piją wyłącznie mleko. Około 20% objętości wody przyjmowanej w ciągu dnia stanowią owoce i warzywa. Pozostałe 10% zapewniają pokarmy stałe, takie jak: mięso, pieczywo, produkty zbożowe.

 

Małe dziecko, jeśli jest spragnione, zwykle potrafi poprosić o coś do picia, jednak czasem jest tak bardzo pochłonięte zabawą, że po prostu o tym zapomina. Dlatego co jakiś czas należy zaproponować mu coś do picia. Najlepiej wodę, ponieważ od tego, co podajemy dziecku do picia, w dużym stopniu zależy jego zdrowie.

 

SOKI

Soki owocowe i warzywne oprócz tego, ze dostarczają płynów są źródłem składników mineralnych, jak również błonnika pokarmowego. Nie powinno ich zabraknąć w prawidłowej diecie dziecka. Jednak należy podawać je z umiarem. Sok dla dziecka poniżej lat trzech powinien mieć napis "Środek spożywczy specjalnego przeznaczenia żywieniowego". Zalecana dzienna porcja soku dla maluchów to ok. 150 - 180 ml. Dzieci w wieku przedszkolnym nie powinny pić ich więcej niż 1 szklankę w ciągu dnia. Starajmy się wybierać soki bez dodatku cukru. Dlatego podczas zakupów koniecznie zwróćmy uwagę na skład produktu. Pamiętajmy również, by podawać sok odpowiedni dla wieku dziecka (taka informacja znajduje się zazwyczaj na etykiecie produktu).

Możemy podawać dzieciom świeże soki wyciskane w domu. Postarajmy się, by składniki pochodziły z pewnego źródła, najlepiej z upraw ekologicznych, i były odpowiednie do wieku dziecka (np. sok z cytrusów możemy podawać dopiero pod koniec pierwszego roku życia).

 

"KOLOROWE NAPOJE"

Kolorowe napoje gazowane, napoje typu "cola" kuszą kolorowymi etykietkami, z ulubionymi bohaterami bajek. Jednak większość z takich napojów nie jest polecana najmłodszym - w większości nie zawierają odpowiednich wartości odżywczych, najczęściej dostarczają dość dużą ilość kalorii.

 

HERBATY

Na rynku znajduje się szeroki wachlarz różnego rodzaju herbat - ziołowe, owocowe, czarne, zielone, czerwone, białe, granulowane. Warto pamiętać, że czarne herbaty, ale również zielona i biała zawierają składniki o działaniu podobnym do kofeiny, dlatego nie powinny znajdować się w diecie dzieci. Herbatki z ziół aptecznych powinny być traktowane podobnie jak leki, nie powinno się ich podawać bez wyraźnego wskazania. Natomiast herbatki granulowane zwykle w swoim składzie zawierają cukier. Najlepszym wyjściem wydają się być naturalne herbaty owocowe, nie aromatyzowane, podawane na ciepło bądź jako orzeźwiający zimny napój. Nie powinno się ich jednak dosładzać.

 

CO NAJLEPIEJ GASI PRAGNIENIE DZIECI

 

Zdecydowanie woda! Jednak należy pamiętać, że woda z kranu często nie nadaje się do podawania dzieciom, nawet po przegotowaniu. Mogą to być natomiast butelkowane wody źródlane lub mineralne o niskim stopniu mineralizacji.

 

Niemowlętom i małym dzieciom powinno się podawać wodę wysokiej jakości, przebadaną i pochodzącą ze sprawdzonego źródła, ponieważ ich organizm nie jest jeszcze w pełni dojrzały.

 

Przy karmieniu mlekiem modyfikowanym zaleca się, aby posiłki były przygotowywane na wodzie butelkowanej, bardzo niskozmineralizowanej (poniżej 50 mg/l składników mineralnych) lub niskozmineralizowanej (łączna zawartość minerałów poniżej 500 mg/l) i niskosodowej (zawartość poniżej 20 mg/l). Wówczas mamy pewność, że nie obciąża ona niedojrzałych jeszcze nerek i żołądka. Zaletą wody butelkowanej jest jej stabilny, stały skład, czystość i gwarantowana jakość. Jest ona też często badana przez upoważnione do tego instytucje. Podczas zakupów wody warto sprawdzić czy posiada ona na etykiecie informację, że jest wodą zalecaną do przygotowywania posiłków dla niemowląt i małych dzieci. Wskazane jest, aby miała również opinię Instytutu Matki i Dziecka (IMiD) lub Centrum Zdrowia Dziecka (IP - CZD), co potwierdza, że jest ona odpowiednia do podawania dzieciom.

 

Zaleca się, aby maluchom w pierwszym roku życia podawać wodę tylko po przegotowaniu i przestudzeniu. Jednak obecnie na rynku są wody, które posiadają gwarantowaną jakość pozwalającą na podawanie ich bez gotowania nawet niemowlętom. Takie wody świetnie sprawdzają się zwłaszcza na dłuższych spacerach.

 

Powyżej roku można podawać wodę prosto z butelki pod warunkiem, że została ona świeżo otwarta lub nie przechowywano jej w lodówce dłużej niż 48 godz. Należy zwrócić uwagę na niebezpieczeństwo tzw. wtórnego skażenia, co oznacza, że nie jest wskazane dalsze przechowywanie wody w przypadku spożywania jej bezpośrednio z butelki. Może to być woda średniozmineralizowna niskosodowa, a dla dwu - i trzylatków także woda o średniej zawartości sodu. Układ pokarmowy i moczowy starszych dzieci jest już dojrzalszy, ponadto charakteryzują się one wyższym zapotrzebowaniem na składniki mineralne.

 

Koniecznie trzeba zwrócić uwagę na zawartość fluorków w wodzie pitnej. Jeśli ich ilość jest wyższa niż 0,7 mg/l, wówczas nie powinno się stosować u dziecka dodatkowych preparatów fluoru, zalecanych w profilaktyce próchnicy. Natomiast jeśli woda zawiera powyżej 1,5 mg fluoru/l, nie powinna być spożywana przez dzieci poniżej 7 roku życia.

 

Wody uznawane za lecznicze mogą być podawane dzieciom tylko na zlecenie lekarza.

 

 

ZAPOTRZEBOWANIE NA PŁYNY

 

Zapotrzebowanie na wodę zależy od wieku dziecka. Szacunkowo oblicza się je według prostego wzoru uwzględniającego masę ciała.

 

Niemowlakowi ważącemu 10 kg należy zapewnić podaż 1 litra płynów w ciągu dnia (1 ml na 1 kg masy ciała). Dzieci o masie ciała znajdującej się w przedziale 10 - 20 kg potrzebują 1 litr i dodatkowo 50 ml na każdy kilogram powyżej 10 kg. Przy masie ciała powyżej 20 kg zapotrzebowanie wzrasta i wynosi 1,5 litra 20 ml na każdy kilogram powyżej 20 kg.

 

Każde dziecko powinno mieć wykształcony zdrowy nawyk picia wody przez cały dzień. Im wcześniej przyzwyczaimy dzieci do regularnego spożywania wody, tym łatwiej będzie im w późniejszym życiu uzupełniać naturalną, dzienną utratę płynów.

 

Należy jednak pamiętać, żeby nie podawać maluchom napojów bezpośrednio przed planowanym posiłkiem, ponieważ wypełnia żołądek i może przyczynić się do zmniejszenia apetytu i tym samym zjedzenia mniejszej porcji.

 

ODWODNIENIE

Pierwszymi sygnałami odwodnienia są pragnienie i suchość w ustach. Może ono także powodować zmęczenie, a nawet ból głowy. Obniża poziom sprawności psychicznej i fizycznej. Strata ponad 6% wody może powodować problemy w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu. Ze względu na wynikające z tego powodu zagrożenie życia, niezbędna jest wówczas wizyta z dzieckiem w szpitalu.

 

Dostarczanie odpowiedniej ilości płynów jest szczególnie ważne podczas upałów, ale również podczas chorób przebiegających z gorączką i przy biegunce, ponieważ dzieci odwadniają się szybciej niż dorośli.

 

Najbardziej narażone na odwodnienie są noworodki. Są one bardziej wyczulone na utratę wody, ponieważ stanowi ona aż 75% składu ich organizmu.

 

Nie ulega wątpliwości, że woda jest najzdrowszym napojem dla najmłodszych. Jednak dzieci często za nią nie przepadają. Jeśli maluch nie da się do niej przekonać, można spróbować wzbogacić ją sokiem wyciśniętym z cytryny bądź pomarańczy, dzięki którym nabierze ona smaku.

 

Bardzo ważne jest wczesne (już w niemowlęctwie) przyzwyczajenie do smaku czystej wody. Wyrabia to dobre nawyki na później. Takie dzieci w starszym wieku mniej chętnie piją kolorowe napoje gazowane. A czysta woda najlepiej gasi pragnienie, nie tuczy i nie zmniejsza apetytu.

 

dr n. med. Aneta Czerwonogrodzka, dietetyk, Zakład Żywienia Człowieka, Warszawski Uniwersytet Medyczny