Odwodnienie organizmu u noworodka

Przeglądasz książki, poradniki, broszurki. Zastanawiasz się, czy podołasz tej nowej, trudnej, ale i niezwykłej roli.

Lęk i obawa jest jak najbardziej naturalnym odczuciem i jest tylko i wyłącznie dowodem na to, że czujesz odpowiedzialność za Nowe Życie. Za Nowego Człowieka, którego dałaś światu.

Twoje dziecko przez dziewięć miesięcy żyło w bezpiecznym i przyjaznym środowisku wodnym. Teraz musisz pomóc Mu oswoić się ze światem zewnętrznym. Niezbędny będzie Twój matczyny instynkt, podparty praktyczną wiedzą.

Potrzeby emocjonalne

bliskość

Aby zrozumieć potrzeby noworodka, zadajmy sobie podstawowe pytanie: dlaczego dziecko przy porodzie płacze? W łonie matki maluch dostaje absolutnie wszystko, czego Mu potrzeba do szczęścia. Jest stały dopływ pożywienia, jest cicho, ciepło i bezpiecznie, a wszelkie kłopoty małego człowieka uspokaja wieczne kołysanie. Po urodzeniu dziecko po prostu pragnie, aby wszystko było tak jak dawniej. Przede wszystkim zatem pragnie bliskości matki. Od lat specjaliści walczą z krzywdzącym mitem, że dziecko często noszone na rękach i przytulane będzie rozpieszczone. Nic bardziej mylnego! Pedagodzy i położnicy zgodnie twierdzą, że potrzeba bliskiego kontaktu z matką jest dla noworodka potrzebą pierwszorzędną! Zostaw więc mycie naczyń. Bez żalu odsuń na dalszy plan porządki. Teraz jesteś przede wszystkim Matką.

 

płacz

Dla młodych, przemęczonych i niewyspanych mam będzie to kiepskie pocieszenie, ale dziecko... musi płakać. Jest to dla Niego jedyna forma kontaktu z matką. Dziecko płacze, gdy jest głodne, zmarznięte, przegrzane, smutne, chore... Rola matki jest więc taka, żeby odgadnąć przyczynę płaczu i pomoc maluszkowi. Z drugiej jednak strony nie da się czasem zwalczyć płaczu w mgnieniu oka, likwidując jego przyczynę. Jeśli na przykład dziecko przestraszyło się hałasu, to nie przestanie płakać natychmiast, gdy zapadnie cisza. Potrzebuje Ono troszkę czasu, aby się uspokoić. Pozwólmy więc naszym pociechom na spokojne wypłakanie się w ramionach matki. Gdy jednak ramiona te, a także kręgosłup, buntują się przeciwko ciągłemu obciążeniu noszeniem noworodka, połóż się na wysokiej poduszce i połóż dziecko na swoim brzuchu. Ciepło Twojego ciała, łagodne kołysanie i bicie Twego serca sprawią, że znikną wszelkie dziecięce smuteczki.

 

Odżywianie

karmienie

Aktualnie do łask wraca karmienie piersią. Jeśli nie ma przeciwwskazań medycznych, zaleca się mleko kobiece jako jedyne pożywienie dziecka aż do szóstego miesiąca życia, kiedy to wprowadza się inne pokarmy. Matki, które z jakichś względów nie mogą lub nie chcę karmić piersią, w żadnym wypadku nie powinny mieć do siebie pretensji. Ostatnia rzecz, jakiej maluszek potrzebuje, to smutna mama z poczuciem winy. Na rynku jest duży wybór mieszanek mleka początkowego. Ich skład jest do siebie bardzo zbliżony. Co do godzin i ilości posiłków, to zaleca się karmienie na żądanie, czyli podawanie mleka lub butelki zawsze, gdy dziecko się tego domaga.

 

pojenie

Na temat podawania dzieciom płynów innych niż mleko jest wiele rożnych opinii. Jeśli karmisz piersią, raczej odstaw herbatki na później. Dopajanie może zaburzyć laktację. Matczyna pierś to inteligentna machina, która przed wytworzeniem mleka właściwego dostarczy dziecku płyny, aby zaspokoić jego pragnienie. O herbatkach, zwłaszcza z kopru włoskiego, możesz ewentualnie pomyśleć, jeśli karmisz butelką. Koperkowe napary można podawać dziecku już od pierwszych chwil po urodzeniu i łagodzą one dolegliwości trawienne bobasa, przede wszystkim kolki.

Jeżeli karmisz piersią, zwróć uwagę na wodę, jaką Ty sama pijasz. Twoje mleko to w 87% woda, warto więc gasić pragnienie płynami wysokiej jakości. W czasie laktacji wybieraj niegazowane wody niskomineralne. Specjaliści żywienia doradzają, aby w tym czasie wypijać minimum 6 - 8 szklanek płynów dziennie. Optymalna ilość wypijanej wody jest warunkiem niezbędnym dla prawidłowej laktacji. Ponadto, woda, w przeciwieństwie do soków i słodzonych herbatek, nie zawiera kalorii, co pomoże Ci wrócić do figury sprzed ciąży.

 

ulewanie

Szacuje się, że blisko 50% noworodków ulewa pokarm. Zjawisko to nie zawsze powinno być przyczyną niepokoju rodziców. Dopóki dziecko prawidłowo przybiera na wadze, możemy spać spokojnie. Przyczyną ulewania jest niekontrolowane cofanie się pokarmu z żołądka do jamy ustnej. Ulewanie jest jednak dla dziecka sporym dyskomfortem, dlatego warto zadbać, aby zjawisko to ograniczyć do minimum. Po pierwsze, po zakończeniu karmienia nie wykonywać żadnych gwałtownych ruchów i delikatnie położyć dziecko na poduszce, z głową wyżej niż tułowie. W przypadku karmienia mieszanką można wybrać preparaty przeznaczone specjalnie dla dzieci z tendencją do ulewania.

 

kolki

W tym czasie wiele dzieci cierpi z powodu przewlekłych kolek. Jeśli dziecko jest karmione butelką, warto wybrać specjalne smoczki antykolkowe, które minimalizują połykanie powietrza przez dziecko w czasie jedzenia. Po posiłkach należy dziecko tak długo trzymać na rękach, aż mu się odbije. Dla ułatwienia odejścia powietrza z brzuszka można w tym czasie dziecku masować delikatnie plecki. Jeśli dziecko akceptuje leżenie na brzuszku, jest to również dobra metoda na pozbywanie się powietrza z dróg pokarmowych. Ważne jest jedynie, aby nie pozostawić dziecka w tej pozycji bez opieki. Dziecko bowiem nie może w tym wieku samo zmienić pozycji i może mieć utrudnione oddychanie, jeśli nie będzie miało siły podnieść główki. Tak więc do spania należy układać dziecko na boku lub na pleckach.

 

biegunka

Noworodek i małe dziecko, karmione mlekiem matki, robi bardzo dużo luźnych kupek, co młode mamy często biorą za biegunkę. Z pomocą lekarza lub położnej należy nauczyć się rozróżniać normalne luźne i jasne kupki dziecka od prawdziwej biegunki. Biegunka i związane z nią odwodnienie organizmu u dziecka jest bowiem chorobą bardzo niebezpieczną, która może nawet spowodować konieczność hospitalizacji i podłączenia dziecka do kroplówki.

 

Rozwój psychofizyczny

Na wstępie zaznaczyć należy, że informacje tu podane traktować trzeba orientacyjnie. Każde bowiem dziecko rozwija się w sobie właściwym rytmie i znaczne nawet odbieganie od normy nie musi być oznaką choroby. Każdorazowo wszelkie wątpliwości najlepiej na bieżąco wyjaśniać z lekarzem rodzinnym. Zaleca się takie wizyty kontrolne raz w miesiącu. Daje to pewność, że dziecko jest bezpieczne, a rodzice nie zamartwiają się niepotrzebnie.

 

wygląd

Pierwsze dni po porodzie to fizjologiczny spadek wagi dziecka. Zazwyczaj wynosi on ok. 10% wagi urodzeniowej, która powinna wyrównać się w czternastej dobie życia.

Po porodzie, zwłaszcza tym naturalnym i trwającym dość długo, dziecko może nie wyglądać jak bobasy z plakatów i reklam. Nic dziwnego, wydostanie się na świat przez ciasny kanał rodny to nie lada wysiłek. Spokojnie. Minie kilka tygodni, a skóra się zaróżowi, oczka nie będą już tak opuchnięte, a główka nabierze bardziej krągłych kształtów.

 

odruchy i umiejętności

W pierwszym miesiącu życia dziecko leżące na brzuszku powinno umieć nieznacznie podnieść główkę do góry. Bardzo silny jest u noworodka odruch zaciskania dłoni, lecz dotyczy to także stóp. Zdrowo rozwijający się noworodek powinien także reagować na bodźce dźwiękowe: płaczem na hałas i ukojeniem na głos matki. Bardzo silnym instynktem jest również odruch ssania.

 

Pielęgnacja

kąpiele

Obecnie funkcjonuje przekonanie, że nie ma potrzeby codziennych kąpieli noworodka. Uzasadniane jest to faktem, że zmiany temperatury są dla niego jednym z najbardziej dotkliwych stresów. Wystarczy zatem wykąpać dziecko 2 lub 3 razy w tygodniu, zwracając uwagę, aby pomieszczenie, w którym odbywa się kąpiel, było dobrze ogrzane, do temperatury nawet 25 - 26 stopni Celsjusza. Z całej gamy dostępnych kosmetyków do kąpieli warto wybrać płyn do mycia z szamponem "dwa w jednym", oczywiście z formułą nie podrażniającą oczu dziecka.Poza doborem kosmetyków i ogrzaniem łazienki czy pokoju, warto zadbać o spokojne i delikatne przyzwyczajanie dziecka do tych wieczornych rytuałów. Wkładać do kąpieli należy dziecko powoli, nie wykonując żadnych gwałtownych ruchów.

Należy w tym czasie mówić do niego spokojnie i przyjaźnie. Po wyjęciu z kąpieli szybko owinąć w ręcznik, najlepiej ciepły, na przykład rozgrzany na kaloryferze.

 

skóra

Sklepy z akcesoriami dla dzieci i półki supermarketów uginają się od kosmetyków dla dzieci. Pachnące, w kolorowych opakowaniach, kuszą młode mamy. Doskonałych porad udzielają doświadczone położne: jeśli skóra dziecka radzi sobie w nowym środowisku, nie należy jej wyręczać. Oznacza to po prostu, że przede wszystkim nie ma potrzeby oliwkować skóry dziecka, jeśli jest ona zdrowa i gładka. Kosmetyki natłuszczające i nawilżające należy oczywiście mieć w domu "w pogotowiu", gdyby wystąpiły na skórze jakiekolwiek zaczerwienia, odparzenia itp. Inaczej rzecz ma się w miejscach przykrytych pieluszką. Tutaj skóra nie oddycha i narażona jest na stałe działanie moczu i luźnych kupek. Należy więc wybierać dobre pieluszki, dokładnie osuszać skórę w pachwinach, często dziecko przewijać i stosować profilaktycznie zasypkę lub dobry krem z cynkiem.

 

pępek

Dobrze pielęgnowany kikut pępowinowy powinien się całkowicie zasuszyć w przeciągu dwóch tygodni. Używany kiedyś tak zwany fiolet warto zastąpić czystym spirytusem, który nie pobrudzi ubranek i pieluszek. Należy także starać się nie zamoczyć pępowinki podczas kąpieli.

 

Szczepienia

W pierwszym miesiącu życia wykonuje się:

• szczepienie domięśniowe przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (WZB B, pierwsza dawka)
• podskórnie przeciw gruźlicy.

Oba szczepienia wykonywane są w pierwszych 24 godzinach życia.

 

autoryzacja: dr n. med. Magdalena Marzinek-Dąbrowska, Specjalista Chorób Dzieci, opracowanie: Grupa Medyczna Puls