Siatka centylowa - rozwój dziecka, waga w ciąży

Wyznaczane wartości są przedstawione w postaci linii nazywanych centylami (percentylami), natomiast obszar na siatce pomiędzy dwiema sąsiednimi liniami wyznaczającymi centyle, nazywamy kanałem centylowym.

Możesz się spotkać z różnymi siatkami. Tempo rozwoju dzieci zmienia się również na przestrzeni kolejnych pokoleń. Współczesny przedszkolak rośnie szybciej niż jego rówieśnik sprzed kilkudziesięciu lat, dlatego siatki centylowe są co pewien czas uaktualniane (średnio co 10-15 lat).

Prezentowane siatki oparte są na wynikach badań dzieci warszawskich w 1999 roku

Badanie wykonano dla grup wiekowych: 1,2,3,4,5,6,9,12,15,18,21,24,30,36 miesięcy.

Dla ułatwienia korzystania z kalkulatora centyle dla wieku dziecka innego niż okresy wyżej podane zostały określone metodą interpolacji graficznej.

W jaki sposób należy posługiwać się siatkami centylowymi dla masy ciała, wysokości i obwodu głowy?

Wykonujemy dokładny pomiar:

masy ciała (w kilogramach),

wysokości (w centymetrach)

i obwodu głowy (w centymetrach)

i wyniki wpisujemy w odpowiednie okna.

Kalkulator, posługując się datą urodzenia zapisaną przy rejestracji, znajduje na osi poziomej punkt odpowiadający wiekowi dziecka (w miesiącach), a na osi pionowej odpowiadający aktualnej masie ciała, wysokości dziecka i obwodowi głowy (w kilogramach/centymetrach).

Proste poprowadzone z osi poziomej i pionowej przecinają się dokładnie punkcie, który zaznaczył kalkulator na siatce - i jest to tzw. pozycja centylowa, czyli centyl, na jakim znajduje się obecnie Twoje dziecko.

W jaki sposób należy interpretować otrzymane wyniki:

Punkt powyżej 97 centyla: Aktualna waga Twojego dziecka wskazuje na to, że mniej niż 3% jego rówieśników ma wagę większą lub taka samą, a ponad 97% jego rówieśników ma mniejszą wagę.

Punkt pomiędzy 97 a 90 centylem: Aktualna waga Twojego dziecka wskazuje na to, że mniej niż 10% jego rówieśników ma wagę większą lub taka samą, a ponad 90 jego rówieśników ma mniejsza wagę.

Interpretacja:

Rozwój dziecka być może wymaga obserwacji. Należy pamiętać jednak, że każde dziecko ma swój indywidualny tok rozwoju, który zależy od wielu czynników - chociażby informacji genetycznej przekazanej przez rodziców, okoliczności, które towarzyszyły porodowi (poród o czasie lub przedwczesny, przebieg ciąży) lub środowiska w jakim się wychowuje.

Punkt pomiędzy 90 a 75 centylem: Aktualna waga Twojego dziecka wskazuje na to, że tylko 10-25% jego rówieśników ma wagę większą lub taka samą, a ponad 75% jego rówieśników ma mniejsza wagę.

Punkt pomiędzy 75 a 50 centylem: Aktualna waga Twojego dziecka wskazuje na to, że aż 25-50% jego rówieśników ma wagę większą lub taka samą a ponad 50% jego rówieśników ma mniejsza wagę.

Punkt na 50 centylu: Aktualna waga Twojego dziecka wskazuje na to, że 50 % jego rówieśników waży mniej a 50% jego rówieśników waży więcej.

Punkt pomiędzy 50 a 25 centylem: Aktualna waga Twojego dziecka wskazuje na to, że aż od 25% do 50% jego rówieśników ma wagę mniejszą lub taka samą, a ponad 50% jego rówieśników ma wagę większą.

Punkt pomiędzy 25 a 10 centylem: Aktualna waga Twojego dziecka wskazuje na to, że od 10% do 25 % jego rówieśników ma wagę mniejszą lub taka samą, a ponad 75% jego rówieśników ma wagę większą.

Interpretacja:

Rozwój Twojego dziecka przebiega w granicach normy charakterystycznej dla większości jego rówieśników.

Punkt pomiędzy 3 a 10 centylem: Aktualna waga Twojego dziecka wskazuje na to, że tylko od 3% do 10 % jego rówieśników ma wagę mniejszą lub taka samą, a ponad 90% jego rówieśników ma wagę większą.

Punkt poniżej 3 centyla: Aktualna waga Twojego dziecka wskazuje na to, że mniej niż 3% jego rówieśników ma wagę mniejszą lub taka samą, a ponad 97% jego rówieśników ma wagę większą.

Interpretacja:

Rozwój dziecka być może wymaga obserwacji. Należy pamiętać jednak że każde dziecko ma swój indywidualny tok rozwoju, który zależy od wielu czynników - chociażby informacji genetycznej przekazanej przez rodziców, okoliczności, które towarzyszyły porodowi (poród o czasie lub przedwczesny, przebieg ciąży) lub środowiska, w jakim się wychowuje.

Na co zwrócić uwagę, jeśli korzystasz z siatek centylowych?

Po pierwsze - pamiętaj, że mogą one być różne (np. starsze i nowsze, a wiadomo, że tempo rozwoju się zmienia - z tego względu co dziesięć lat opracowuje się nowe siatki centylowe; mogą też dotyczyć dzieci miejskich i wiejskich). Istotne, by śledzić rozwój dziecka stale na tej samej siatce, bo to daje możliwość wiarygodnych porównań.

Po drugie - siatki porównują rozwój dziecka do populacji jego rówieśników. Musisz pamiętać, że każde dziecko rośnie i dojrzewa we własnym tempie, zależnym od czynników genetycznych, środowiskowych (odpowiednie żywienie, troskliwa opieka, stresy psychiczne) oraz wielu, wielu innych. Twoje dziecko ma także swój indywidualny tok rozwoju, który, jeśli nie obserwujesz żadnych niepokojących objawów, ma prawo wyglądać różnie.

Jeżeli jednak jesteś czymś zaniepokojona , porozmawiaj o tym ze swoim lekarzem.

Po trzecie - najważniejsza informacja, którą można uzyskać z siatek, wynika z długofalowej obserwacji - tego, jakie centyle osiąga dziecko w kolejnych okresach czasu.

Dzięki temu masz możliwość śledzenia dynamiki zmian wagi i wzrostu w czasie - a to tak naprawdę jest ważne!

Liczy się właśnie ta dynamika, a nie wartości bezwzględne czy porównywanie wartości z różnych siatek centylowych. Nagły spadek na dużo niższy centyl może świadczyć o jakimś zaburzeniu i warto skonsultować to z lekarzem

Dla oceny, czy dynamika rozwoju fizycznego dziecka przebiega proporcjonalnie, wskazana jest następująca częstość wykonywania pomiarów:

- w I półroczu życia dziecka - co 4-6 tygodni

- w II półroczu - co 2-3 miesiące

- w II roku co najmniej co 6 miesięcy,

- następnie przynajmniej raz w roku.

Po czwarte - w rozwoju dziecka ważne są również wzajemne proporcje masy ciała i wysokości. Przez porównanie siatek dla wagi i wzrostu masz okazję sprawdzić, czy nie ma rażących dysproporcji pomiędzy wagą i wzrostem malucha

Uznaje się za prawidłowe, jeśli ich pozycje centylowe nie różnią się więcej niż o 2 pasma centylowe. Możemy wytłumaczyć to w następujący sposób: jeżeli masa ciała dziecka jest na poziomie 50 centyla, a wzrost na 75 centylu, to jest to norma. Natomiast, jeżeli masa ciała jest na 50 centylu, a wzrost pomiędzy 90 a 97 centylem, to uznajemy, że dziecko ma niedobór masy ciała w stosunku do swojego wzrostu (różnica w pozycji centylowej pomiędzy masą ciała, a wzrostem dla danego wieku jest powyżej dwóch pasm centylowych).

Nie będziemy niepokoili się, jeżeli dziecko od urodzenia ma masę ciała i wzrost na poziomie np.: 10 centyla. Natomiast zaczniemy naszego malucha bardziej obserwować w przypadku nagłych zmian parametrów centylowych - np. jeżeli dotychczas oceniano u dziecka masę ciała i wysokość pomiędzy 25 a 50 centylem i w krótkim czasie jeden z parametrów (bądź też obydwa) będą poniżej 3 centyla. Dziecko takie wymaga dokładnego badania lekarskiego i badań diagnostycznych, by wyjaśnić przyczyny tak nagłego zahamowania prawidłowego rozwoju.

Opracowane przez Grupę Medyczną Puls

Źródło: Pracownia Antropologii Zakładu Rozwoju Dzieci i Młodzieży Instytutu Matki i Dziecka, "Medycyna Wieku Rozwojowego", 2001