4 miesiąc: rozwój w 13, 14, 15, 16 tygodniu ciąży

Zmieniają się proporcje ciała maleństwa. Wydłużają się nóżki i rączki. Te ostatnie na tyle, że mogą dotykać jedna do drugiej. Na końcach palców są już wyraźnie widoczne paznokcie, ukształtowały się również opuszki.Przez cienką, pokrytą delikatnym meszkiem skórę, prześwieca siateczka naczyń krwionośnych. Powierzchnia całego ciała jest już wrażliwa na dotyk. W kościach długich kończyn pojawiają się ośrodki kostnienia - miejsca, gdzie tkanka chrzęstna, tworząca do tej pory szkielet, zamienia się w bardziej gęstą tkankę kostną.

 

Głowa nadal jest nieproporcjonalnie duża - stanowi 1/3 całego ciała. Mózg dojrzewa, a kora mózgowa fałduje się w zakręty i bruzdy.

 

Rysy twarzy stają coraz bardziej wyraźne, pojawiają się brwi i rzęsy. Wrażliwe na światło oczy są bardzo duże w stosunku do całej twarzy i nadal zamknięte. Ciekawostka - podczas specjalistycznych badań wewnątrzmacicznych z użyciem oświetlenia zaobserwowano, że czteromiesięczne maleństwo zasłania sobie oczy przed rażącym światłem, odwraca się, zmienia pozycję ciała i jest wyraźnie pobudzone.

 

W tym miesiącu dziecko nie tylko zaczyna widzieć - zaczyna także reagować na dźwięki, a dokładnie na wibracje. W środowisku wodnym fale dźwiękowe rozchodzą się w postaci drgań płynu owodniowego. W odpowiedzi na silne dźwięki maleństwo wyraźnie się płoszy, a jego tętno przyśpiesza. Przez pierwsze 9 miesięcy życia chroni je płyn owodniowy i w takim bezpiecznym domu jest mu najlepiej!

 

Czwarty miesiąc to czas wielkiej aktywności malucha, a między 13. a 17. tygodniem ciąży ćwiczy najintensywniej. Nie pozostaje spokojny dłużej niż 13 minut! Jest na tyle mały, że może swobodnie fikać koziołki i poruszać rękami i nogami. Ta gimnastyka wzmacnia mięśnie, doskonali koordynacje i kondycję. Pływając odbija się o ściany macicy - a wody płodowe doskonale amortyzują i zapobiegają urazom przy tych wyczynach. Bada rączkami otoczenie - gładzi ściany worka owodniowego, chwyta pępowinę. Poznaje własne ciało - łapie ręką drugą rękę lub nogę, dotyka twarzy, ssie kciuk. Robi miny, otwiera usta i połyka płyn owodniowy. Czasem miewa czkawkę i ziewa.

 

Na początku tego miesiąca dziecko waży około 30 gram. Pod koniec - aż 115. To niesłychanie szybkie tempo przyrostu masy ciała. Przybieranie na wadze jest spowodowane rozwojem masy mięśniowej, bo tkanka tłuszczowa dopiero zaczyna powstawać. Małe serduszko bije szybciej, przepompowując 30 litrów krwi na dobę.

 

W trzynastym tygodniu

Rozwija się zmysł smaku. Pojawią się zawiązki zębów stałych (zawiązki zębów mlecznych są gotowe już od czterech tygodni).

Dziecko robi miny: nadyma policzki, marszczy czoło, zwija wargi w ryjek, ćwiczy mięśnie twarzy. Ukształtowały się już kości, stawy i mięśnie.

Torebki stawowe wypełnia maź stawowa, co umożliwia płynne poruszanie się i dziecko z tego korzysta: macha rękami i nogami, przytula się do ścian pęcherza płodowego, kręci głową, podkurcza palce stóp, ssie kciuk.

W czternastym tygodniu

W mózgu co minuta powstaje 250 tysięcy nowych komórek nerwowych. Już wcześniej, w siódmym tygodniu życia, uformowało się 12 par nerwów czaszkowych, które łączą mózg z innymi partiami głowy i ramion. Kolejne nerwy rosną parami, po lewej i prawej stronie ciała. Teraz całe ciało dziecka staje się wrażliwe na dotyk, z wyjątkiem czubka i boków głowy, bo te części są najbardziej narażone na ucisk podczas porodu.

W piętnastym tygodniu

W trzecim i czwartym miesiącu ciąży dziecko szybko rośnie, ale mało przybiera na wadze, bo nie zaczęło jeszcze gromadzić zwykłej (tzw. białej) tkanki tłuszczowej. Na razie gromadzi brunatną tkankę tłuszczową, z której tłuszcz bezpośrednio przekształca się w energię. Nogi stają się wreszcie dłuższe od rąk. Gruczoły dokrewne pracują bardzo intensywnie: trzustka wytwarza insulinę, tarczyca - tyroksynę, a wątroba - barwniki żółciowe

W szesnastym tygodniu

W tym tygodniu możesz wreszcie poczuć ruchy dziecka. Matki odczuwają je po raz pierwszy pomiędzy 16 i 20 tygodniem ciąży. Ostatecznie ukształtował się nos - jest lekko zadarty i dość płaski, doskonale przystosowany do oddychania przy piersi mamy.

 

Koniec czwartego miesiąca

Dziecko ma proporcje coraz bardziej zbliżone do dorosłego człowieka, delikatne rysy twarzy i cienką, wrażliwą na dotyk skórę.

Bardzo szybko przybiera na wadze.

Intensywnie się porusza, co może być już wyczuwane przez mamę.

Odbiera bodźce dotykowe, smakowe, świetlne, dźwiękowe, a układ nerwowy dojrzał już na tyle, że w mózgu maleństwa powstaje mapa ruchowa i czuciowa całego ciała.

Pod koniec miesiąca waży około 120 g i jest wielkości dłoni dorosłego człowieka (ok. 16 cm).

 

 

Opracowane pod kierownictwem prof. dr hab. n. med. Romualda Dębskiego, Klinika Ginekologii i Położnictwa Szpitala im. W. Orłowskiego w Warszawie, Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego.