Obowiązkowe szczepienia ochronne - kalendarz szczepień

Szczepienie ochronne polega na podaniu człowiekowi preparatu zawierającego antygen chorobotwórczego drobnoustroju. Antygen wywołuje reakcję układu odpornościowego, dzięki czemu w sposób sztuczny wytwarzają się w organizmie przeciwciała oraz pamięć immunologiczna. Dzięki temu później, w kontakcie z żywym drobnoustrojem chorobotwórczym, uruchamiają się przygotowane wcześniej na taki atak mechanizmy obronne.

Podział szczepionek

Pod względem rodzaju zastosowanego antygenu szczepionki dzieli się na:

• żywe (atenuowane) - zawierające żywe drobnoustroje, ale o znikomych właściwościach chorobotwórczych lub ich całkowicie pozbawione, jednak zachowujące swoje właściwości antygenowe, np. przeciwko odrze, śwince różyczce i ospie wietrznej

 

• zabite (inaktywowane) - zawierające zabite drobnoustroje, ich fragmenty lub tylko anatoksyny, np. przeciwko krztuścowi, WZW B

 

W zależności od składu szczepionki dzieli się je natomiast na:

• monowalentne - zawierające antygen tylko jednego drobnoustroju chorobotwórczego (np. szczepionka przeciw gruźlicy)

• poliwalentne - skojarzone - przeciwko kilku chorobom (np. szczepionka skojarzona "6w1" przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi, polio, Hib i wzw B)

Kalendarz szczepień

Skorzystaj z kalendarza szczepień

 

W Polsce program szczepień ochronnych jest aktualizowany co roku w zależności od potrzeb epidemiologicznych, a także możliwości ekonomicznych i technologicznych wprowadzenia kolejnych szczepionek.

 

Program szczepień dzieli się na szczepienia obowiązkowe, finansowane z budżetu Ministerstwa Zdrowia, oraz szczepienia zalecane, które finansują rodzice.

Szczepienia obowiązkowe

W ramach nowego programu szczepień ochronnych (PSO), obowiązującego w Polsce od marca 2007 roku, prowadzone są szczepienia obowiązkowe przeciwko: gruźlicy, błonicy, krztuścowi, tężcowi, odrze, różyczce, śwince, nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), wirusowemu zapaleniu wątroby typu B oraz przeciwko zakażeniom wywoływanym przez Haemophilus influenzae typ B (Hib).

Załącznik - program szczepień ochronnych

Szczepienia zalecane

Szczepienia zalecane to szczepienia nieobowiązkowe, ale troskliwi rodzice powinni o nich pomyśleć, choć nikt ich do tego nie zmusza. Bardzo znacząco uzupełniają one ochronę dziecka przed groźnymi chorobami. Trzeba pamiętać, że są to jednak szczepienia odpłatne.

W Polsce lekarze zalecają dodatkowe szczepienia dzieci przeciwko:

• pneumokokom i meningokokom typu C, wywołującym posocznicę i zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych

 

• ospie wietrznej, prowadzącej do bardzo ciężkich powikłań w obrębie układu nerwowego

 

• rotawirusom, powodującym biegunki o ciężkim przebiegu, niejednokrotnie wymagającym hospitalizacji

 

• wirusowemu zapaleniu wątroby typu A

 

• odkleszczowemu zapaleniu opon mózgowych

 

• grypie

 

W wielu krajach Europy część tych szczepień już dawno umieszczono wśród szczepień obowiązkowych. Coraz powszechniej bezpłatnie szczepi się małe dzieci na przykład przeciw pneumokokom i meningokokom, nie wspominając o ospie wietrznej. Na przykład w USA już od 2000 roku obowiązkowo chroni się dzieci przed pneumokokami. Zarejestrowana u nas dopiero w ubiegłym roku szczepionka przeciw rotawirusom także zaczyna już obowiązywać w USA, Australii, krajach Ameryki Środkowej. Nad jej wprowadzeniem do kalendarza zastanawia się właśnie m.in. Austria. Analizy ekonomiczne dowodzą, że powszechna profilaktyka kosztuje znacznie mniej niż skutki zachorowań wywoływanych przez te bakterie i wirusy.

Co należy wiedzieć o szczepionkach?

W wypadku szczepień małych dzieci w ciągu pierwszych dwóch lat życia realizacja szczepień obowiązkowych wymaga wykonania trzech ukłuć podczas jednej wizyty, a łącznie u dziecka w tym okresie wykonuje się 16 zastrzyków ze szczepionkami obowiązkowymi. Rodzice mogą zakupić w miejsce szczepionek obowiązkowych, szczepionki skojarzone (pięcio- lub sześcioskładnikowe), których zastosowanie redukuje znacząco liczbę ukłuć do siedmiu lub dziewięciu w pierwszych dwóch latach życia dziecka.

 

Należy jednak pamiętać, że taka decyzja powinna być podjęta w porozumieniu z lekarzem, który musi wtedy ustalić dla dziecka indywidualny kalendarz szczepień. Zadaniem rodziców zaś będzie konsekwentnie go realizować, nie zmieniając preparatów i zaleceń.

W wielu innych krajach na ogół bezpłatnie podaje się dziecku szczepionkę przeciw pięciu lub sześciu chorobom w jednej strzykawce.

Czy należy obawiać się szczepień?

Wiele matek w naszym kraju obawia się szczepienia dzieci. Nie można ukrywać, że szczepienia ochronne mogą powodować niepożądane reakcje.

Najczęściej występują wkrótce po podaniu szczepionki, po niektórych szczepieniach - niezmiernie rzadko, po innych częściej. Nie ma jednej żadnej reguły.

Z tego właśnie powodu zaleca się szczepienia dzieci w gabinetach lekarskich czy lekarsko-pielęgniarskich, wyposażonych w zestaw przeciwwstrząsowy, z obserwacją dziecka do 30 minut po szczepieniu.

Pamiętaj! O podaniu szczepienia może zadecydować tylko lekarz.

Historia

Pionierem szczepień był brytyjski lekarz Edward Jenner, który pod koniec XVIII wieku po raz pierwszy zastosował u człowieka szczepionkę przeciwko ospie prawdziwej. Koniec XIX i cały wiek XX to okres rozwoju nauki o szczepieniach i rozpoczęcie masowych szczepień.

 

Z czasem na całym świecie wprowadzono obowiązkowe szczepienia ochronne dla dzieci - w Polsce nastąpiło to w 1959 roku, kiedy wprowadzono po raz pierwszy szczepienia przeciwko gruźlicy, poliomyelitis, a w 1960 roku - przeciwko DTP (błonicy, tężcowi i krztuścowi). Dzięki szczepieniom udało się po 1980 roku całkowicie wyeliminować zachorowania na ospę prawdziwą, a także ograniczyć rozprzestrzenianie się wielu groźnych chorób. W naszym regionie świata nikt już nie pamięta np. o tragicznych epidemiach polio, błonicy, krztuśca, tężca, choć nadal na świecie są kraje, gdzie nadal te choroby zbierają śmiertelne żniwo.

 

Szczepienia obowiązkowe prowadzone są w Polsce od przeszło 50 lat. W 1951 roku dzieci zaczęto masowo szczepić przeciwko ospie prawdziwej, a od 1959 roku przeciwko gruźlicy i poliomyelitis. Od 1960 roku wprowadzono nowe szczepienia przeciwko DTP (błonicy, tężcowi i krztuścowi). Jedyną chorobą, wobec której zaniechano szczepień z powodu jej wykorzenienia, była w 1980 roku ospa prawdziwa, kiedy to WHO ogłosiła świat wolnym od tej choroby.

 

 

Opracowanie: Grupa Medyczna Puls, źródło: aktualny kalendarz szczepień ogłoszony w 2007 r.  przez Głównego Inspektora Sanitarnego.