Anemia w ciąży - jak z nią walczyć

Choroba w ciąży to stres dla przyszłej mamy. W tym szczególnym okresie niektóre schorzenia są bardziej niebezpieczne, inne mniej. Najważniejsze jest to, aby szybko je rozpoznać i odpowiednio leczyć. Niektórym można zapobiec. Na co powinniśmy uważać i jak sobie radzić gdy zostaną wykryte? Poniżej wyjaśnimy problem anemii (niedokrwistości).

 

Niedokrwistość (anemia)

Niedokrwistość jest chorobą polegającą na niedoborze czerwonego barwnika krwi (hemoglobiny), zawierającego żelazo. Stwierdza się ja również w przypadku niskich poziomów czerwonych ciałek krwi (erytrocytów). Powstaje ona najczęściej na skutek niedoborów żelaza, kwasu foliowego i witaminy B12 w organizmie.

Anemia grozi, co drugiej kobiecie, ponieważ podczas miesiączki jesteśmy narażone na utratę kilkudziesięciu miligram żelaza, a w ciąży nie dochodzi do takich strat, ale zapotrzebowanie na ten pierwiastek wzrasta dwukrotnie, do 30 mg na dobę.

 

Przyczyny

W ciąży może pojawić się niedokrwistość zwaną rzekomą lub fizjologiczną. Jest ona wynikiem zwiększenia się objętości krwi w tym czasie. Dochodzi do jej tzw. "rozwodnienia", poziom hemoglobiny spada i obniża się wartość hematokrytu. Jest to zjawisko normalne, ale z uwagi na większe zapotrzebowanie na składniki odżywcze w czasie ciąży kobieta jest również narażona na wystąpienie rzeczywistej niedokrwistości. Jej najczęstszą przyczyną jest niedobór żelaza. Zazwyczaj towarzyszy mu również niedobór kwasu foliowego. Rzadko zaś anemia w ciąży jest wynikiem obniżonego stężenia witaminy B12.

 

Najczęstszym powodem niedoboru żelaza w organizmie jest nieprawidłowa dieta. Najlepiej wchłaniane żelazo i zarazem w największej ilości znajdziemy w czerwonym mięsie. Typowym przykładem diety ubogiej w ten pierwiastek jest dieta wegetariańska, która może być jednocześnie przyczyną niedoborów witaminy B12.

 

Trzeba pamiętać jednak, że do obniżenia stężenia żelaza dochodzi również w licznych stanach chorobowych np.: zaburzeniach wchłaniania z przewodu pokarmowego, które w czasie ciąży mogą wynikać ze zmniejszonej kwaśności soku żołądkowego. Także wymioty, stany zapalne m. in. zębów, choroby nerek, różnego rodzaju krwawienia sprzyjają anemii.

 

Niezależnie od przyczyny, niedokrwistość występująca w czasie ciąży może stanowić poważny problem dla kobiety oraz płodu.

 

Szczególnie narażone na wystąpienie niedokrwistości w czasie ciąży są kobiety, które już przed zajściem w ciążę miały zmniejszone zapasy żelaza w organizmie, czyli te, które nie odżywiały się zdrowo. Występowaniu niedokrwistości sprzyjają także krótkie odstępy między kolejnymi ciążami. Wówczas nie dochodzi do pełnej odbudowy zapasów żelaza. W związku ze zwiększonym zapotrzebowaniem anemia częściej pojawia się również w ciąży mnogiej.

 

Jak rozpoznać anemię?

Niewielkie niedobory żelaza mogą nie dawać żadnych objawów. Jednak, gdy wyraźnie spada liczba czerwonych krwinek (erytrocytów) zazwyczaj jesteśmy blade, czujemy się osłabione, zmęczone, może wystąpić kołatanie serca i duszność.

 

Co zrobić?

Najlepiej jeszcze przed zajściem w ciążę zbadać poziom żelaza we krwi i postarać się zwiększyć jego ilość, najlepiej poprzez stosowanie diety bogatej w ten pierwiastek. Można skorzystać również z preparatów mineralno - witaminowych, ale wyłącznie pod kontrolą lekarza i na jego wyraźne zalecenie.

 

Jaka dieta?

Choć żelazo jest niemal we wszystkich produktach, z których komponujemy jadłospis, to nie jest łatwo dostarczyć odpowiednich jego ilości wraz z dietą. W jadłospisie przyszłej mamy powinny się znaleźć takie produkty, jak: wołowina, kapusta, szpinak, groszek, fasola, soja, suszone morele, bo są one najlepszym źródłem żelaza. Nasz organizm najlepiej wchłania ten pierwiastek z czerwonego mięsa. Najmniej przyswajalne żelazo znajduje się w produktach roślinnych. Jednak spożywając odpowiednią ilość witaminy C możemy poprawić jego wchłanianie. Warto, więc zadbać o odpowiednią ilość surowych warzyw i owoców, szczególnie czerwonej papryki, porzeczek czy cytrusów.

 

Należy pamiętać o tym, że kawa i herbata utrudniają wchłanianie żelaza. Nie popijajmy nimi posiłku. Pragnienie najlepiej ugasi niegazowana woda źródlana. Pijąc ją do posiłku możemy mieć pewność, ze nie zaburzy ona wchłaniania żadnego składnika odżywczego.

 

Autor: mgr inż. Aneta Czerwonogrodzka, Zakład Żywienia Człowieka Akademii Medycznej w Warszawie